foto1
foto1
foto1
foto1
foto1
s

×

Ostrzeżenie

JUser::_load: Nie można załadować danych użytkownika o ID: 782.

HISTORIA SKÓRCZA I OKOLIC

 

Skórcz to najstarsza miejscowość na Kociewiu i jedna z najstarszych na Pomorzu Gdańskim. Według legendy, swą nazwę zawdzięcza szpakowi (skorcowi), który miał jakoby ocalić dziecko porwane znad rzeki przez gryfa z Borów Tucholskich. Jako że ów szpak tym heroicznym czynem przysłużył się znacznie społeczeństwu (odnosząc w walce śmiertelne rany), mieszkańcy miasteczka nazwali je w dowód wdzięczności imieniem ptaka, obierając go tym samym za patrona. Historia daje nam inny obraz. Skórcz identyfikowany jest bowiem z osadą Skurgeon (Skurgon), która na mapach starożytnego świata zlokalizowana jest w tym rejonie. O osadzie owej pisał w swych pracach z I w. n.e. Pliniusz II Młodszy, ale także Klaudiusz Ptolemeusz, geograf aleksandryjski, żyjący od ok. 100, do ok. 178 r. n.e. W źródłach pochodzących od tego drugiego czytamy już o osadzie Scurgum. Kolejnymi nazwami miasta, znalezionymi w miejscowych źródłach pisanych są Schorz i Schortz (1329), Skurcz (1528) oraz Skorcz (1570, 1623, 1710). Znaleziska archeologiczne świadczą jednak o tym, iż miejscowość istniała daleko przed czasami naszej ery, bo już w epoce kamienia gładzonego (ok. 2500-1700 p.n.e.). Oczywiście są to wyłącznie przypuszczenia badaczy, acz wiarygodne.

Skórcz leżał niegdyś w granicach tzw. Szlaku Bursztynowego, który to Szlak - należący do Cesarstwa Rzymskiego - wyznaczał trasę handlarzy wędrujących z południa do Zatoki Gdańskiej. Całość stacji handlowej mieściła się na wzgórzu, leżącym w odległości kilometra w kierunku południowo - wschodnim od dzisiejszego Skórcza, w widłach rzeki Węgiermucy i strumyka Szorycy. Zgodnie z tradycją, we wczesnym średniowieczu istniał w tym miejscu gród słowiański. Wzgórze pełniło bowiem funkcję ochronną w razie ataku nieprzyjaciela (dostanie się tam było praktycznie niemożliwe). W XIII wieku jeden z książąt gdańsko-pomorskich zorganizował parafię, z którą związany był pierwszy w Skórczu drewniany kościół. W połowie XIV wieku z kamieni polnych i cegły zbudowany został kościół gotycki.

Sam gród wyżynny był za Krzyżaków (od 1305 r.) produkcyjnym folwarkiem (Vollwerkiem), a wieś nad jeziorem została dość znacznie rozbudowana gospodarczo (młyn, browar, targi etc.). 25 listopada 1339 r. wieś została przeniesiona przez Krzyżaków na prawo chełmińskie i znalazła się w rękach Henryka Dietricha. Oznaczało to nawiązanie bliższych stosunków gospodarczych z miejscowościami w rejonie Tczewa.

Krzyżacy mieli w rękach wiele wielkich miast - w tym Gniew z potężnym zamkiem. Nie przeszkodziło to jednak Polakom pokonać ich w bitwie zbrojnej, która rozegrała się 30 grudnia 1458 r. na terenie Skórcza. Miało to miejsce podczas wojny trzynastoletniej, zakończonej pokojem w Toruniu w 1466 r. Skórcz wrócił wówczas do Polski i w niedługim czasie stał się wsią królewską, która została włączona do starostwa osieckiego. Pod koniec XV i przez cały wiek XVI odbudowywane były zniszczenia po wojnie trzynastoletniej. Miał także miejsce rozwój gospodarczy, obejmujący głównie handel, ogrodnictwo i wszelkiego rodzaju rzemiosło wiejskie. Wieś królewska Skórcz przynosiła więc feudałowi osieckiemu wielkie bogactwo.

Podczas wojen polsko-szwedzkich (1626-1629, 1655-1660) gospodarka na Pomorzu jednak znacznie podupadła, a ludność była zmuszona do płacenia coraz większych danin. W Skórczu nauczycielem religii, czytania i pisania był od 1687 r. organista kościelny.

Jako że od września 1772 r. Skórcz znalazł się pod zaborem pruskim, miejscowa ludność została poddana germanizacji, której z resztą większość nie uległa. Rozwój przemysłu wsi był jednak całkiem wstrzymany aż do roku 1850, kiedy to ruszył, lecz w tempie zgoła ślimaczym w porównaniu do tego, który miał miejsce dawniej. Co ważne, w 1823 r. uruchomiona została placówka pocztowa - jedna z pierwszych na ziemi starogardzkiej. Od 1850 r. zaczęła również wzrastać liczba ludności Z uwagi na to, że w miejscowości nie było dostatecznie dużo miejsc pracy dla wszystkich jej licznych mieszkańców, rozpoczęła się emigracja wewnętrzna, głównie do sąsiednich miasteczek.

Szkoła parafialna została zastąpiona szkołą ludową w początkach XIX wieku. Obowiązek uczęszczania do niej został nałożony na dzieci w wieku 6-14 lat w roku 1845. W 1874 r. zniesiono polskie podręczniki, zastąpiono je niemieckimi i w tym też języku zaczęto odprawiać lekcje, polegające głównie na nauce czytania, pisania (kaligrafowania) oraz liczenia w pamięci.

W pierwszych tygodniach lutego 1907 r. na terenie Pomorza rozpoczął się tzw. bunt szkolny, który w Skórczu trwał kilka tygodni. Uczestników wspierały duchowo działające w latach zaboru pruskiego organizacje, takie jak towarzystwo śpiewu "Lutnia", Towarzystwo Czytelni Ludowych czy Zjednoczenie Zawodowe Polskie, jak również prasa typu "Pielgrzym", "Gazeta Grudziądzka" etc. Powstały w roku 1866 bank ludowy był natomiast zabezpieczeniem gospodarczym skórzeckich chłopów. W okresie zaborów Skórcz był uważany za ostoję polskości.

27 stycznia 1920 roku Błękitna Armia generała Józefa Hallera wkroczyła od strony Gniewa do Skórcza, gdzie została serdecznie powitana przez Franciszka Szornaka, który był m.in. założycielem i organizatorem czytelni i biblioteki Towarzystwa Czytelni Ludowych. Miejscowość została wyzwolona i przywrócona w granice Polski. Od 30 września tegoż roku, do 20 czerwca roku kolejnego na terenie miejscowości działała, czuwająca nad spokojem i bezpieczeństwem, uformowana głównie z robotników Zachodnia Straż Obywatelska. W latach 30. XIX wieku nastąpił jednak kryzys gospodarczy, który był brzemienny w skutki. Bezrobocie znowu wzrastało w bardzo szybkim tempie, a mieszkańcy Skórcza zaczęli popadać w coraz dotkliwszy głód i nędzę. Ze zrozumiałych wiec po części przyczyn coraz bardziej buntowali się przeciw rządowi. W końcu, a było to 8 kwietnia 1934 r., odbyła się demonstracja antyrządowa, w której wzięło udział 400-500 osób. Ponieważ liczba mieszkańców Skórcza przekroczyła 3.000, 15 maja 1934 r. nadano mu prawa miejskie. Nie polepszyło to bynajmniej sytuacji obywateli.

3 września 1939 r., hitlerowcy założyli tu obóz tymczasowy przeznaczony, jak łatwo sie domyślić, do mordowania miejscowej inteligencji polskiej, duchowieństwa, nauczycielstwa, części kupców, a także Żydów. Sam obóz mieścił się w zabudowaniach potartacznych, umieszczonych na uboczu w bliskim sąsiedztwie lasu oraz w otoczeniu kilku dróg bitych, a jego komendantem został Oskar Ulrich, który mieszkał w pobliżu. W dniach od 12 września, do 12 października 1939 r. do obozu sprowadzono 60 nauczycieli z powiatu starogardzkiego, potem jeszcze wielu księży. Wszyscy byli wykorzystywani jako siła robocza, większość też została zamordowana w lesie, kiedy na przełomie października i listopada obóz został zlikwidowany. Na terenie Skórcza i wokół niego wymordowano łącznie ok. 300 osób. Po dziś dzień na polach Wolentala znajduje się grób masowy, w którym spoczywa 16 ofiar z roku 1939. Podczas okupacji hitlerowskiej w pobliskich lasach tworzyły się liczne oddziały samoobrony zbrojnej, a wielu ich członków przelało krew za Ojczyznę. Pocieszeniem i myślą pokrzepiającą serca Polaków był zapewne fakt, iż okupant nie mógł osiągnąć swego celu - podporządkować ich sobie całkowicie. Co nie oznacza, że nie próbował; szkoły polskie stały się teraz zwykłym manipulacyjnym narzędziem germanizacji, a w lipcu 1944 r. mieszkańcy Skórcza, niezależnie od wieku (dzieci od 14-go roku życia) i płci, byli wywożeni, by dale służyć jako siła robocza, przy umacnianiu tym razem linii obronnej dolnej Wisły. Przetrzymywani i traktowani byli oczywiście w sposób skrajnie niehumanitarny. 12 stycznia 1945 r. znad środkowej Wisły ruszyła ofensywa Armii Radzieckiej i Ludowego Wojska Polskiego. 28 stycznia Niemcy zabili w okrutny sposób ok. 20 Żydówek, a ok. 70-80 zginęło wcześniej przy budowie okopów.

Z pewnością znaczny wpływ na to miały osłabione morale hitlerowców i coraz bardziej powszechna wśród nich dezercja, jednak fakt pozostaje faktem: 4 marca 1945 roku siły radzieckie odbiły Skórcz z rąk niemieckich.

Niestety działania frontowe zniszczyły miasto dość znacznie. Anihilacji uległ m.in. zbór ewangelicki, który przedstawiał cechy architektury neogotyckiej. Zburzona została także wieża XIV-wiecznego kościoła katolickiego i, choć w 1959 r. ją odbudowano, to jednak nie uzyskano wyglądu równego pierwotnemu. Uszkodzone lub zburzone zostały również izby mieszkalne i budynki gospodarcze w liczbie ok. 200. Pod panowaniem ZSRR Skórcz zaczął być jednak odbudowywany. 18 maja 1946 r. posterunek MO został rozbity przez oddziały AK "Łupaszko" pod dowództwem majora Zygmunta Szendzielarza. Ożywienie gospodarcze miasta nastąpiło w latach radzieckiego planu trzyletniego, kiedy to ludność Skórcza wzrosła liczbowo o 300 osób, a następnie w 1956 r., gdy powstało wiele zakładów i spółdzielni przemysłowych (np. "Las", "Jedność", "Pomarzanka"). Na miejscu dawnego jeziorka oraz przybrzeżnych bagien, osuszonych w 1960 r. powstał także park miejski z boiskiem i basenem wodnym. W 1979 r. wybudowano wodociągi. W latach 50. XX wieku Skórcz był ośrodkiem szkolenia młodzieży - powstało Państwowe Technikum Rachunkowości Rolnej, a szkoła podstawowa została rozbudowana o nowe pomieszczenia użytkowe.

Sytuacja, jaką mieliśmy w Kraju za panowania komunistów, jest nam wszystkim doskonale znana. Stan wojenny, który rozpoczął się w grudniu 1981 r., w Skórczu przebiegł w miarę łagodnie. Po obaleniu komunizmu w roku 1989, wiele skórzeckich firm uległo prywatyzacji, ale powstały także nowe (np. "Iglotex"). W Kraju nastąpił rozwój gospodarczy, a na północy miasta powstała oczyszczalnia ścieków - jedna z pierwszych na Pomorzu Gdańskim.

Więcej w tej kategorii: Strój kociewski »

Adres

Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Skórczu

83-220 Skórcz
ul. Kociewska 7

tel./fax 58-582-42-50
tel. 58-582-42-48
e-mail: sekretariat@zspskorcz.pl
www.zspskorcz.pl

szkola

Branżowa Szkoła I Stopnia

Branżowa Szkoła I Stopnia

83 - 230 Smętowo Graniczne
ul. Gdańska 21

tel. (58) 56 19 041

e-mail: smetowo@zspskorcz.pl
www.zspskorcz.pl

zsgz smetowo

Znajdź nas na facebook

2019 Copyright Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Skórczu Rights Reserved